Kasyno w Monte Carlo	Zdjęcie lotnicze Monako	"Żółta łódź podwodna" - batyskaf przed muzeum oceanograficznym w Monako	Port w Monako
Morze Śródziemne	Monte Carlo	Pałac księcia Monako	Widok na domy na stromym brzegu Monako

18% (2003) ludności stanowią Monageskowie (elitarni obywatele księstwa), pozostali to imigranci, głównie z Francji (46,8%) i Włoch (16,5%). 100% ludności mieszka w bardzo gęsto zaludnionym mieście — ok. 16 923 mieszk. na km². Jest to największa gęstość zaludnienia w Europie. W usługach pracuje 75% ludności zawodowo czynnej, w przemyśle — 25%. Część zatrudnionych dojeżdża do pracy z terytorium Francji. Religie (2000):^[3]

• katolicyzm - 83,34%
• protestantyzm - 4,08%
• judaizm - 1,7%
• islam - 0,5%
• prawosławie - 0,24%

F. Grimaldi w przebraniu mnicha z mieczem pod habitem

Morze Śródziemne

• czasy starożytne - kolonia fenicka, grecka i terytorium rzymskie
• od X wieku pod władzą Genui
• XII wiek Monako przejściowo pod władaniem hrabiów Prowansji
• 1297 - uciekinier z Genui, François Grimaldi, w przebraniu mnicha wywodzi w pole strażników zamku, którzy wpuszczają go do środka; Grimaldi wyrżnąwszy w pień załogę odbiera Monako panującej w nim rodzinie genueńskiej
• koniec XV wieku - niepodległość Monako uznają król Francji i papież
• 1524-1641 - Monako jest protektoratem hiszpańskim
• 1793 - w czasie rewolucji francuskiej Grimaldi zostają usunięci z tronu, a księstwo wcielone do Francji
• 1814 - Monako odzyskuje byt państwowy, ale do 1860 pozostaje protektoratem Sardynii.
• 1861 - traktat z Francją przywraca księstwu pełną niepodległość
• 1865 - unia celna z Francją
• 1911 - przyjęcie pierwszej konstytucji, wprowadzającej podział władzy między księciem a pochodzącą z wyborów Radą Narodową.
• 1918 - układ o stacjonowaniu wojsk francuskich i zatwierdzaniu przez Francję umów międzynarodowych zawieranych przez Monako
• 1949 - umiera książę Ludwik II; tron przejmuje jego wnuk, książę Rainier III
• 1956 - książę poślubia gwiazdę Hollywood Grace Kelly, którą poznał rok wcześniej na festiwalu w Cannes
• 1959 - monarcha zawiesza Radę Narodową z powodu sporu wokół budżetu
• 1962 - przywrócenie parlamentu i wprowadzenie nowej, bardziej liberalnej konstytucji
• 1963 - zawarcie konwencji finansowej z Francja w sprawie ceł i podatków
• 1982 - księżna Grace ginie w wypadku samochodowym w Monte Carlo
• 1993 - Monako dołącza do ONZ
• 2002 - przyjęcie zmian w konstytucji, mających utrzymać ciągłość sukcesji nawet w razie bezpotomnej śmierci następcy tronu, księcia Alberta
• 2004 - na głównym stadionie piłkarskim wybucha bomba, ale obywa się bez ofiar. Do dziś nie wyjaśniono przyczyn eksplozji.
• 2005 - Rainier III umiera, jego najstarszy syn wstępuje na tron jako Albert II

• Ważniejsze dzielnice: Monte Carlo, La Condamine
• Całkowita granica lądowa: 4,4 km
• Długość wybrzeża: 4,1 km
• Długość granic z sąsiadującymi państwami: Francja 4,4 km
• Najwyższy punkt: 163 m n.p.m. (zbocze wzgórza), najwyższy wierzchołek Mont Agel 140 m n.p.m.^[2]
• Najniższy punkt: Morze Śródziemne 0 m
• Język: francuski
• Waluta: 1 euro = 100 eurocentów

Portal:
Monako

Principauté de Monaco Księstwo Monako
Flaga Monako Herb Monako
Dewiza: (łac.) Deo Juvante (Z pomocą Boga)
Hymn: Hymne Monégasque ( posłuchaj)
Język urzędowy	francuski
Język używany	monegaski
Stolica	Monako
Ustrój polityczny	monarchia konstytucyjna
Głowa państwa	książę Albert II
Szef rządu	minister Jean-Paul Proust
Powierzchnia  • całkowita  • wody śródlądowe	193. na świecie 1,95 km² 0%
Liczba ludności (2008)  • całkowita   • gęstość zaludnienia	212. na świecie 32 796[2]▲ 16 818 osób/km²
PKB (2007)  • całkowite   • na osobę	967 mln USD▲ 70 670 USD▲
Jednostka monetarna	1 euro = 100 eurocentów (EUR, €)
Niepodległość	od 8 stycznia 1297
Strefa czasowa	UTC +1 - zima UTC +2 - lato
Kod ISO 3166	MC
Domena internetowa	.mc
Kod samochodowy	MC
Kod telefoniczny	+377
1  Dane szacunkowe na lipiec 2008 roku, podane za CIA The World Factbook (Źródło:CIA) (ang.)

Monako, Księstwo Monako (fr. Monaco, Principauté de Monaco, monegeski (nie jest językiem urzędowym) Munegu, Principatu de Munegu) – niewielkie miasto-państwo położone w Europie Południowej nad Morzem Śródziemnym w obrębie Riwiery francuskiej. Po Watykanie jest to drugie najmniejsze pod względem powierzchni niezależne państwo świata.

Od 1865 w unii celnej z Francją. Od 1918 Francja uzyskała prawo do stacjonowania wojsk na terenie Monako i zatwierdzania zawieranych przez to państwo umów międzynarodowych^[1].

Leży na Lazurowym Wybrzeżu u podnóża Alp. Klimat charakteryzuje się łagodnymi zimami o średniej temperaturze 10 °C i ciepłym latem 24 °C. Opady występują przede wszystkim w zimie, a ich ilość dochodzi do 750 mm rocznie.

Przemysł opiera się na produkcji żywności, przyrządów precyzyjnych, wyrobów farmaceutycznych, sprzedaży znaczków pocztowych i turystyce. Port jachtowy i kasyno w Monte Carlo są słynne na całym świecie. Monte Carlo jest ponadto ośrodkiem badań oceanograficznych.

Monako stanowi administracyjnie jedność (nie występują żadne jednostki administracyjne). Jednak do lat 90. kraj dzielił się na 4 dystrykty: Monaco-Ville, Monte Carlo, La Condamine i Fontvieille. Obecnie są to tradycyjne dzielnice miasta Monako, nie posiadające jednak żadnego znaczenia administracyjnego. Obok tych czterech największych dzielnic istnieje kilka mniejszych: Moneghetti, Larvotto, Saint Roman, Ténao, Les Revoires, La Colle, Saint Michel. Granice pomiędzy tradycyjnymi dzielnicami nie są wyznaczone.

Produkt krajowy brutto na 1 mieszkańca Monako wynosi ok. 70 tysięcy dolarów amerykańskich rocznie. Podstawą gospodarki są usługi, zwłaszcza bankowość, turystyka i handel nieruchomościami. Monako jest siedzibą wielu firm zagranicznych i banków (z uwagi na korzystne przepisy podatkowe). Istnieje rozbudowana sieć hoteli. W 2000 w hotelach Monako nocowało 240 tysięcy turystów zagranicznych. Znaczne dochody przynosi kasyno gry w Monte Carlo oraz emisja znaczków pocztowych i pamiątkarstwo. W dzielnicy Fontvieille znajdują się nowoczesne zakłady przemysłu precyzyjnego, chemicznego (w tym farmaceutycznego), odzieżowego i jubilerskiego, ponadto funkcjonuje lądowisko dla śmigłowców, nowoczesny stadion, przystań jachtowa. Energia elektryczna w całości importowana jest z Francji. Przez terytorium Monako przechodzą: linia kolejowa i autostrada Nicea–Genua. Transport wewnętrzny zapewniają samochody prywatne (676 samochodów osobowych na 1000 mieszkańców). Monako łączy unia celna z Francją, która pośredniczy w całości wymiany handlowej księstwa. Monako uczestniczy w Europejskiej Unii Gospodarczej i Walutowej.

• Monako (ang.)

Zobacz zbiór multimediów na Wikimedia Commons:
Monako

• Monako w Onet Przewodnik
• Fotografie z Monako

p • d • e Państwa Europy Albania • Andora • Austria • Belgia • Białoruś • Bośnia i Hercegowina • Bułgaria • Chorwacja • Czarnogóra • Czechy • Dania • Estonia • Finlandia • Francja • Grecja • Hiszpania • Holandia • Irlandia • Islandia • Kazachstan • Liechtenstein • Litwa • Luksemburg • Łotwa • Macedonia • Malta • Mołdawia • Monako • Niemcy • Norwegia • Polska • Portugalia • Rosja • Rumunia • San Marino • Serbia • Słowacja • Słowenia • Szwajcaria • Szwecja • Turcja • Ukraina • Watykan • Węgry • Wielka Brytania • Włochy Państwo nieuznawane na arenie międzynarodowej Naddniestrze [1] Terytoria zależne Gibraltar (Wielka Brytania) • Guernsey (Wielka Brytania) • Jan Mayen (Norwegia) • Jersey (Wielka Brytania) • Svalbard (Norwegia) • Wyspa Man (Wielka Brytania) • Wyspy Owcze (Dania) Państwo sui generis/terytorium sporne Kosowo [2] ↑ Mołdawska Republika Naddniestrza nie jest uznawana przez żadne państwo ↑ Republika Kosowa jednostronnie ogłosiła niepodległość, która jest uznawana przez 63 ze 192 państw członkowskich ONZ, 22 z 27 Unii Europejskiej i 24 z 28 NATO, w tym Polskę. Obecnie działa tam administracja Organizacji Narodów Zjednoczonych - UNMIK, administracja Republiki Kosowa, oraz specjalna misja Unii Europejskiej - EULEX

p • d • e Kraje alpejskie  Austria •  Francja •  Liechtenstein •  Monako •  Niemcy •  Słowenia •  Szwajcaria •  Węgry •  Włochy

p • d • e Monarchie na świecie Absolutne Arabia Saudyjska • Brunei • Watykan • Oman Konstytucyjne Andora • Antigua i Barbuda • Australia • Bahamy • Bahrajn • Barbados • Belgia • Belize • Bhutan • Dania • Grenada • Hiszpania • Holandia • Jamajka • Japonia • Jordania • Kambodża • Kanada • Katar • Kuwejt • Lesotho • Liechtenstein • Luksemburg • Malezja • Maroko • Monako • Norwegia • Nowa Zelandia • Papua-Nowa Gwinea • Saint Kitts i Nevis • Saint Lucia • Saint Vincent i Grenadyny • Suazi • Szwecja • Tajlandia • Tonga • Tuvalu • Wielka Brytania • Wyspy Salomona • Zjednoczone Emiraty Arabskie Elekcyjne Kambodża • Malezja • Watykan • Zjednoczone Emiraty Arabskie Plemienne Ghana Aszanti • Dagomba Uganda Ankole • Buganda • Bunyoro • Busoga • Rwenzururu • Toro Wallis i Futuna Alo • Sigave • Uvea Inne Maorysi (Nowa Zelandia) • Barotseland (Zambia) • Jogjakarta (Indonezja) • Zululand (RPA) kursywą zaznaczone kraje należące do Commonwealth realm

Członkostwo w organizacjach międzynarodowych p • d • e Rada Europy Państwa członkowskie Albania • Andora • Armenia • Austria • Azerbejdżan • Belgia • Bośnia i Hercegowina • Bułgaria • Chorwacja • Cypr • Czarnogóra • Czechy • Dania • Estonia • Finlandia • Francja • Grecja • Gruzja • Hiszpania • Holandia • Irlandia • Islandia • Liechtenstein • Litwa • Luksemburg • Łotwa • Macedonia • Malta • Mołdawia • Monako • Niemcy • Norwegia • Polska • Portugalia • Rosja • Rumunia • San Marino • Serbia • Słowacja • Słowenia • Szwajcaria • Szwecja • Turcja • Ukraina • Węgry • Wielka Brytania • Włochy Kandydaci Białoruś Obserwatorzy Izrael • Japonia • Kanada • Meksyk • Stany Zjednoczone • Stolica Apostolska p • d • e Organizacja Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie (OBWE) Albania • Andora • Armenia • Austria • Azerbejdżan • Białoruś • Belgia • Bośnia i Hercegowina • Bułgaria • Chorwacja • Cypr • Czechy • Czarnogóra • Dania • Estonia • Finlandia • Francja • Gruzja • Grecja • Holandia • Hiszpania • Irlandia • Islandia • Kanada • Kazachstan • Kirgistan • Liechtenstein • Litwa • Luksemburg • Łotwa • Macedonia • Malta • Mołdawia • Monako • Niemcy • Norwegia • Polska • Portugalia • Rosja • Rumunia • San Marino • Serbia • Słowacja • Słowenia • Stany Zjednoczone • Szwajcaria • Szwecja • Tadżykistan • Turcja • Turkmenistan • Ukraina • Uzbekistan • Węgry • Wielka Brytania • Włochy p • d • e Strefa euro Członkowie UGiW i UE Austria • Belgia • Cypr • Finlandia • Francja • Grecja • Hiszpania • Holandia • Irlandia • Malta • Portugalia • Luksemburg • Niemcy • Słowacja • Słowenia • Włochy Członkowie UGiW spoza UE Monako • San Marino • Watykan Pozostałe państwa spoza UE Andora • Czarnogóra • Kosowo p • d • e Unia Łacińska Język francuski Francja • Haiti • Monako • Senegal • Wybrzeże Kości Słoniowej Język hiszpański Argentyna • Dominikana • Ekwador • Filipiny • Gwatemala • Hiszpania • Honduras • Kolumbia • Kostaryka • Kuba • Meksyk • Nikaragua • Panama • Paragwaj • Peru • Urugwaj • Wenezuela Język kataloński Andora Język portugalski Angola • Brazylia • Gwinea Bissau • Mozambik • Portugalia • Republika Zielonego Przylądka • Timor Wschodni • Wyspy Świętego Tomasza i Książęca Język rumuński Mołdawia • Rumunia Język włoski San Marino • Watykan • Włochy • Zakon maltański